سرمایۀ اجتماعی؛ حلقۀ گمشده در مدیریت شهری شهرهای کوچک
- شناسه خبر: 50474
- تاریخ و زمان ارسال: ۱۵ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۵:۲۲
- منبع: کلام تازه
- نویسنده: کلام تازه - حسین گلمکانی
هرچند خیابانها آسفالت میشوند و پارکها سبز، اما اگر مردم احساس کنند از تصمیمها کنار گذاشته شدهاند و نقشی در تعیین اولویت پروژههای شهرداری ندارند، ریشههای شهر در خاک بیاعتمادی خشک میشود. اعتماد و همکاری مردم، سرمایۀ پنهان هر شهر است که به سختی به دست میآید و به آسانی از دست میرود.
در شهرهای کوچکی که در ابتدای مسیر توسعه قرار دارند، توسعۀ عمرانی سالبهسال بیشتر میشود، اما مشارکت مردمی در تصمیمگیریها هنوز آنطور که باید نیست. گفتوگو میان مدیریت شهری و مردم، گاه فقط در زمان گلایهها شکل میگیرد، نه در زمان برنامهریزی. در نتیجه، مردم احساس میکنند نقشی در تعیین سرنوشت شهر خود ندارند و این امر به اعتماد عمومی صدمۀ جدی وارد میکند.
اعتماد عمومی پلی است میان مردم و مدیریت شهری. هر بار که قولی داده میشود و عملی نمیشود، آجرهای این پل فرو میریزد. اگر شهرداری بتواند با شفافیت و صداقت حرف بزند، شهروندان، خود بزرگترین همکارانش خواهند بود. به شکلی که مسیر ارتباط مداوم میان شهرداری و شهروندان به صورت دائم برقرار باشد. شاید زمان آن رسیده است که در جلسات شهرداری، جای خالی شهروندان هم پر شود.
در شهرهای بزرگ، سازمانهای مردمنهاد و شوراهای اجتماعی محلات این مهم را بر عهده دارند. در شهرهای کوچک، نشستهای عمومی، پویشهای مردمی، و اطلاعرسانی شفاف، راهی است برای بازسازی پیوند ازدسترفته. شهر، وقتی زیبا توصیف میشود که مردمش احساس کنند در ساختن آن سهم دارند، چرا که توصیفکنندگان این زیبایی، شهروندان هستند.
آنچه که در شهر گلمکان صورت گرفته است میتواند، آغاز مسیری برای همپایی شهرداری و شهروندان باشد. متأسفانه در شهرهای کوچک، وظیفۀ خطیر روابط عمومی به سبب کمبود نیرو و محدودیتهای مالی نادیده انگاشته میشود و از این رو شهرداریها همواره با معضل مقایسه با شهرهای بزرگ و بیاعتمادی شهروندان مواجه میشوند. با این وجود، شهرداری گلمکان توانسته به صورت تخصصی و مستقل، واحد روابط عمومی خود را راهاندازی نماید.
ارتباط مداوم شهروندان با مسؤولین مدیریت شهری، شمشیری دولبه است که میتواند اعتماد عمومی را احیا کند یا آن را بر باد دهد. این نوع ارتباط میتواند توضیحی معتبر از منابع دست اول را به شهروندان ارائه کند و یک بار برای همیشه، جلوی شایعات و حواشی و گمانهزنیهای سودجویانه را بگیرد. بیان این توضیحات و وجود شفافیت، خود به رشد اعتماد کمک میکند. حال اگر این توضیحات و وعدهها محقق شوند، اعتماد افزایش نیز مییابد. از سوی دیگر، رویکرد پوپولیستی مدیران و ارائۀ گزارشهای گزینششده و عدم اقدام جدی برای جبران ضعفها، اعتماد عمومی را نابود میکند.
هنرمندان، ادیبان و مفاخر شهرهای کوچک، معمولاً دارای محبوبیت ویژهای در شهرهای خود هستند. استفاده از آثار، ایدهها و ظرفیتهای که توسط هنرمندان و مفاخر یک شهر ایجاد میشود، سیمای شهر را در چشم شهروندان صمیمیتر میکند.
سلیقۀ مشترک و اطلاع از حال و هوای یک شهر و حتی یک محله، هنرمندان شهر را به بهترین گزینهها برای طراحی فضای شهری تبدیل میکند. پویشهای مردمی که شهروندان را به مشارکت مؤثر وامیدارد، راهی مناسب برای دخیل نمودن مردم در تصمیمات عمومی است.
پلهای ارتباطی شهرداری باید در دسترس باشند. شهرهای بزرگ به خوبی از سامانۀ 137 استفاده میکنند و شهرهای کوچک نیز میتوانند فرمهای آنلاین و خطوط تلفنی پاسخگو را در اختیار شهروندان بگذارند و شهروندان را نیز تشویق نمایند که مشکلات شهری را به اطلاع شهرداری برسانند. اطلاعرسانی شفاف، نه فقط شامل ارائۀ فهرستی طولانی از پروژهها، که شامل ارائۀ توضیحات دقیق مربوط به هر پروژه و توضیح دلیل تأخیر یا مشکل در پروژهها نیز میشود.
در شهرهای بزرگ، کسی در پی چنین مواردی نیست، اما در شهرهای کوچک، توضیحات دقیق و جزئی، ولو اینکه این توضیحات شهرداری را مقصر جلوه دهند، به افزایش اعتماد کمک مینماید. نهادی که عذرخواهی میکند و اشتباهاتش را جبران مینماید، همواره قابل اعتمادتر از نهادی است که کارنامهای درخشان ارائه میدهد و نواقص آشکار خود را انکار میکند.
شهر با اعتماد ساخته میشود. هر پیامی که میان شهرداری و مردم ردوبدل میشود، آجری است در بنای اعتماد عمومی. پایش و نگهبانی از این بنا، اهمیتی به اندازۀ ساخت آن دارد، چراکه لغزیدن یک آجر میتواند به واژگونی دیوار و زیر سؤال رفتن هر آنچه که تا کنون گفته شده است منجر شود. اعتماد عمومی سرمایهای ارزشمند است که بهرهمندی از آن، هیچ هراسی برای مدیران شهری باقی نمیگذارد.
